Archive for 14. September 2007

Nhân sự kiện VTV3 vs. Phương Thanh

Tôi từng hâm mộ tiếng hát Phương Thanh khi cô chưa nổi tiếng. Nhưng từ khi trở thành “sao”, cô đã làm tôi thật sự thất vọng vì cách trả lời kiểu ngôi sao trên báo (!?). Tuy nhiên, cách VTV3 đính chính những thiếu sót trong một chương trình được quảng cáo rầm rộ mới làm tôi hoàn toàn mất niềm tin vào giới “sao” (bao gồm cả nhạc sĩ, đạo diễn truyền hình,…).

Cho dù VTV3 thật sự “trích chọn những ý kiến phù hợp với mục đích đã đề ra”, thì việc làm đó, theo tôi cũng không thể chấp nhận được. Tôi được xem một phần trong bộ phim “Bác sĩ” được VTV truyền hình cách đây không lâu. Trong đó, một phóng viên đã cố xây dựng hình ảnh thật đẹp về các bác sĩ và y tá của một bệnh viện. Đến khâu biên tập, vì mục đích thương mại, những người có quyền đã cắt đầu, bớt đuôi,… và công bố một hình ảnh méo mó về giới lương y. Cô phóng viên nọ đã lên truyền hình thông báo về việc từ chức của mình bằng một lý do hết sức con người: “Trong quá trình làm việc với các bác sĩ và y tá, tôi hiểu vì sao họ luôn tạo cho bệnh nhân một niềm tin vào cuộc sống. Bởi vì không ai có thể biết được liệu mình có thể sống được đến 75 tuổi hay không. Vì vậy, hãy sống như thế nào để mình không cảm thấy hối hận.” Tôi tự hỏi trên đời này có bao nhiêu phóng viên như vậy, khi mới đây, trong bộ phim “Hương táo” (HTV7), người ta đưa ra hình ảnh một cô phóng viên mới vào nghề, vì muốn trở nên nổi tiếng nhanh chóng cũng đã dùng “thủ thuật” để tạo nên những phóng sự gây “sốc”.

Tôi đã từng viết một, hai ý kiến tham gia những diễn đàn trên một số tờ báo có uy tín của thành phố. Mỗi lần viết tôi phải nghiên cứu rất kỹ ý kiến của các bạn đọc khác, để mình không trở thành người phiến diện như họ (!?). Thế nhưng, khi bài viết của tôi may mắn được đăng, thì bạn bè, người quen đều cho là tôi… dở hơi, và những độc giả sau đó đã tha hồ chỉ trích những ý kiến “một chiều” của tôi. Mỗi lần như vậy, tôi lại cảm thấy tiếc những diễn đàn trực tuyến, như Trí tuệ Việt Nam trước đây. Ban Quản trị hoặc không cho đăng gì cả, hoặc đăng nguyên si những gì users viết, không có sự cắt bớt nào. Chính vì vậy, mặc dù chẳng có một đồng nhuận bút, thậm chí còn tốn bao nhiêu tiền điện thoại, chúng tôi vẫn hăng say tranh luận với nhau - đơn giản vì ý kiến của mỗi người đều được tôn trọng!! Hơn nữa, trên những diễn đàn đó, chúng tôi không cảm thấy bị lợi dụng cho một mục đích được xếp đặt sẵn.

Tôi chưa từng tiếp xúc với Phương Thanh, cũng không biết cô ca sĩ này là người như thế nào. Nhưng tôi đâm nghi ngờ những lời chỉ trích cũng như ngợi khen cô từ báo giới. Hơn thế, tôi không biết mình nên tin bao nhiêu phần trong những thông tin trên các phương tiện truyền thông đại chúng.

Khi nhấn nút “send” để gửi ý kiến của mình, tôi cố gắng dự đoán nếu được đăng thì phần nào sẽ bị cắt bỏ. Tuy nhiên, nếu biết trước được điều đó, có lẽ tôi đã trở thành một phóng viên đạt chuẩn!!?

An toàn giao thông

Sau tháng an toàn giao thông, người ta tổng kết được tai nạn do xe 2 bánh gây ra chiếm tỉ lệ lớn. Nhưng so với cái gì? So với tổng số vụ tai nạn!!? Theo thiển ý riêng tôi, đó là một sự so sánh hết sức khập khiễng!! Tại sao không so sánh trên số lượng của loại xe tham gia giao thông? Nếu 10 chiếc xe tải giao thông đều gây tai nạn thì tỉ lệ phải cao hơn 100 chiếc xe 2 bánh gây tai nạn trong số hơn 1 triệu chiếc tham gia giao thông chứ? Và với cách tổng kết như vậy, người ta đã quy chụp rất nhiều tội cho người điều khiển xe 2 bánh: nào là không hiểu biết luật lệ, phóng nhanh, vượt ẩu, không kiểm soát được tốc độ, coi mạng người chẳng ra gì,… Cuối cùng, người ta đề nghị một “giải pháp” là tạm ngưng đăng ký xe 2 bánh!

Tôi không phủ nhận rằng một số không nhỏ những người đi xe 2 bánh đã không coi trọng tính mạng của người khác (và cả của mình). Nhưng nếu chỉ quy tội cho xe 2 bánh thì quả là bất công. Đâu phải chỉ riêng người đi xe 2 bánh mới không hiểu biết luật lệ, phóng nhanh, vượt ẩu, không kiểm soát được tốc độ (?). Trên hầu hết các con đường của thành phố, các loại xe tải nhẹ, xe buýt, xe taxi cứ lách qua, lách lại, tạo nên rất nhiều làn xe trên từng nửa phần đường (đối với đường 2 chiều). Chắc chắn tất cả những người điều khiển “xế hộp” đếu ý thức được: trừ khi không nhảy kịp ra khỏi xe để chạy trốn, họ sẽ chẳng bị nguy hiểm gì đến tính mạng nếu tai nạn xảy ra!!? Tôi đã từng chứng kiến một chiếc xe container ép một chiếc xe 2 bánh vào tận lề, trên đường Điện Biên Phủ, vì người đi xe 2 bánh chưa kịp nhường đường.

Vào thời điểm này, tham gia giao thông trong các thành phố lớn giống như việc đặt cược tính mạng của mình vào những canh bạc mà độ rủi ro rất cao. Các cơ quan chức năng tính được hiện nay mỗi phương tiện tham gia giao thông chỉ có 1,5m2 mặt đường. Tức là tốc độ cũng như kích cỡ phương tiện cũng phải rất hạn chế mới có thể “ních vào khoảng đất được “cắt duyệt”!? Vậy mà còn rất nhiều đoạn đường trong thành phố, xe container, xe tải nặng vẫn qua lại rất ung dung, thậm chí dùng kèn hơi, còi hụ để dành đường. Đây là một đặc thù hết sức khác biệt của đường sá đô thị Việt Nam so với hầu hết các quốc gia trên thế giới. Phương tiện có kích cỡ lớn ở đô thị các nước phát triển chỉ là xe buýt hoặc tàu điện - xe tải nặng không được phép vào nội ô. Vậy tại sao ta không “bắt chước” họ? Chúng ta cũng có đường quốc lộ cho phép đi từ miền Đông xuống miền Tây mà không cần phải đi thẳng vào thành phố cơ mà!! (Tất nhiên đi bằng những con đường đó thì xa hơn rất nhiều)

Tôi đã đem thắc mắc này hỏi một cán bộ ngành giao thông thì được biết rằng một số kho tàng của các bộ, ngành vẫn còn nằm trong thành phố (ví dụ đường Lý Thường Kiệt), nên xe container vẫn phải vào để chuyển hàng. Câu trả lời này làm tôi hết sức ngạc nhiên. Trong khi thành phố đã hầu như giải quyết xong việc quy hoạch các trung tâm công nghiệp ở các quận vùng ven hoặc các huyện ngoại thành, vậy tại sao các kho hàng lại phải nằm trong thành phố?? Mặc dù xe vận tải và xe container không được phép đi trong giờ cao điểm, nhưng liệu điều này có giúp hạn chế tai nạn? Phòng cảnh sát giao thông, Công an TPHCM thống kê được tai nạn thường xảy ra vào khoảng 20 giờ đến 23 giờ. Nếu ai phải thường xuyên đi trên đường và khoảng thời gian đó sẽ biết được ý thức chấp hành luật lệ giao thông của các tài xế xe tải và container. Không phải tự nhiên xe container lật nhào ở vòng xoay, hay đâm bổ vào cột đèn, hoặc gây rất nhiều tai nạn thương tâm cho người đi đường… Nhưng người ta lại vẫn cứ quy tội cho xe 2 bánh: đi nhậu về, tổ chức đua xe trái phép,… Vào khoảng thời gian này, không chỉ đệ tử lưu linh và các quái xế, mà còn một số lượng không nhỏ giáo viên và học viên của các lớp học đêm (thường kết thúc lúc 21 giờ), khán giả của các tụ điểm ca nhạc (kết thúc lúc 22h30), khách hàng của các quán cà phê,… tham gia giao thông. Thời gian này còn là giờ… nghỉ ngơi của cảnh sát giao thông và công ty điện lực!!

Sau tai nạn ở dốc cầu Tân Thuận, và mới đây ở vòng xoay Ngã 7, hầu như mọi người đều “màng màng” cảm thấy rằng đi xe buýt (hoặc taxi) là an toàn hơn cả. Nhưng nếu để đảm bảo an toàn cho tính mạng mà dẫn đến bị đuổi việc (do thường xuyên đi trễ) thì chắc chắn người ta sẽ lại chấp nhận rủi ro. Như vậy, để khuyến khích người dân sử dụng phương tiện công cộng, chúng ta nên học kinh nghiệm của Thái Lan - dành riêng một làn xe cho xe buýt trên mọi tuyến đường nội ô: dù đường có kẹt như thế nào thì xe buýt vẫn cứ đúng giờ, nhờ có phần đường ưu tiên. Làm được điều đó thì không phải cấm, mọi người sẽ tự động dẹp xe 2 bánh và sử dụng phương tiện công cộng.

Giáo dục - Gia đình và Xã hội

Cách đây không lâu, tôi nhận được thông điệp này (qua thư điện tử)

Bạn có ý thức được rằng nếu ngày mai chúng ta chết đi, vị trí chúng ta đang làm sẽ dễ dàng được thay thế trong vòng vài ngày; nhưng gia đình chúng ta sẽ chịu đựng sự mất mát cả cuộc đời? Và tiếp tục nghĩ tới sự tương phản đó: chúng ta đang dành nhiều công sức và thời gian cho công việc hơn cho gia đình của chính mình - Một sự đầu tư kém sáng suốt, bạn có nghĩ vậy không? Vậy thì điều gì ẩn chứa trong sự so sánh trên? Bạn có biết ý nghĩa của từ “gia đình” (Family)?

FAMILY = FATHER AND MOTHER I LOVE YOU (Cha và mẹ ơi, con yêu Người)

Sau sự kiện Trung tâm Thương mại Quốc tế TPHCM (ITC), hình như mọi người đều cảm thấy một sự mất mát rất lớn, dù có thể chẳng quen biết với bất kỳ nạn nhân nào trong thảm họa đó. Truyền thống gia đình châu Á, trong đó, nhiều thế hệ sống cùng, yêu thương, chăm sóc, bảo bọc nhau càng làm cho sự mất mát này dường như vượt ra ngoài sức chịu đựng của mỗi người. Chắc chắn phải lâu lắm người ta mới thôi day dứt vì đã không thể làm gì cứu người thân, bạn bè, đồng bào mình thoát khỏi cái chết.

Trong một bài tường thuật về vụ cháy ITC, người ta dẫn lời một người may mắn thoát chết “giá như có một sợi dây thừng.” Phải! Vào những lúc như vậy, người ta rất cần những thứ đó, nhưng không ai muốn bàn thêm về sự thiếu thốn trang thiết bị thoát hiểm ở nhà cao tầng và của các lực lượng cứu nạn. Tuy nhiên, có những điều đơn giản nhưng nếu không được huấn luyện, thực tập thường xuyên thì không phải ai cũng có thể ứng dụng được. Ai cũng biết rằng một mảnh vải thì không thể chịu được một trọng lượng quá nặng, nhưng nếu xé mảnh vải ra và bện thành một sợi dây thì nó thậm chị có thể kéo được cả một chiếc xe hơi. Ai cũng từng phải học trang trí từ chỉ, từ dây trong trường tiểu học; hầu hết phụ nữ đã hơn một lần trong đời tết tóc đuôi sam cho mình, nhưng họ lại không biết làm gì trong khi tại lầu 6, ITC có một nhà hàng - rất nhiều khăn trải bàn ở đó. Nói điều này ra không phải để đổ lỗi cho nạn nhân - như vậy thật độc ác!! Chúng ta cần nhìn xa hơn nữa, tới… nền giáo dục của chúng ta (nghe có vẻ chẳng ăn nhập gì với nhau cả!?).

Tôi được nghe kể về một giờ học thủ công của học sinh phổ thông ở Úc. Cô giáo ra đề bài “dựng mô hình một ngôi nhà 2 tầng với báo cũ và hồ dán trong 2 tiết (không được sử dụng vật liệu khác).” Kết thúc thời gian, tất cả các nhóm đều hoàn thành sản phẩm. Học sinh đã cuộn giấy thật chặt để thay thế cho thanh tre làm trụ nhà. Nhà không đẹp, nhưng khá chắc chắn, không bị sập nếu có… gió (tất nhiên rồi!! nhà giấy mà!!). Mục đích của giờ học là kích thích sự sáng tạo của học sinh. Sản phẩm làm ra đẹp hay xấu không quan trọng, yêu cầu đặt ra là tính hữu ích. Hơn hết, họ đã dạy cho trẻ em cách tự xoay xở trong những hoàn cảnh không thuận lợi.

Trong khi đó, giờ học thủ công (bậc tiểu học) và kỹ thuật hướng nghiệp (bậc trung học) ở ta, theo phản ánh của đa số phụ huynh, là một hình thức tra tấn không những đối với học sinh mà cả phụ huynh. Đơn giản vì người dạy quá đặt nặng tính… biểu diễn. Không ai (cả thầy cô và cha mẹ) giải thích cho học sinh về sự cần thiết của môn học và những ứng dụng trong cuộc sống. Hơn nữa, không cha mẹ nào… nỡ để con mình phải suy nghĩ cách thức thực hiện những sản phẩm đó. Trẻ em ngày nay được nâng như trứng mỏng, được bao bọc cẩn thận bởi đại gia đình, đến nỗi chúng không thể biết và không thể làm được gì nếu có sự cố xảy ra.

Một cán bộ PCCC đã “trách” nạn nhân không biết vận dụng Điều 25, Luật PCCC. Thật ra, điều quan trọng không phải ở chỗ họ có vận dụng điều luật này hay không, mà là cách họ áp dụng điều luật như thế nào. Đã có 6 người ra đi vì nhảy từ tầng 5 xuống mặt đường nhựa. Họ cũng đã tự tìm cách thoát ra khỏi chỗ nguy hiểm đó chứ? Nhưng cách thoát thân quá bản năng này càng cho thấy rằng giữa giáo dục và cuộc sống còn một khoảng cách quá xa. Nếu hỏi học sinh học giỏi Toán để làm gì, chắc chắn sẽ nghe trả lời “để đi thi học sinh giỏi”; tương tự, viết chữ đẹp “để đi triển lãm vở sạch, chữ đẹp”; như vậy, phải chăng những học sinh yếu học kỹ thuật điện chỉ để tránh bị điện giật?!

Một điều tưởng như “biết rồi, khổ lắm”, nhưng lại không thể không “nói mãi”: nếu không có những định hướng đúng đắn trong giáo dục, ai ai cũng có thể chết bất cứ lúc nào vì sự thiếu hiểu biết.

|