13. September 2007 by admin.

Đọc bài viết của các phụ huynh trên diễn đàn giáo dục của báo Phụ nữ Chủ nhật từ trước Tết tới giờ, tôi không biết tinh thần “tôn sư trọng đạo” thực sự có còn tồn tại trong xã hội của chúng ta nữa hay không? Tôi cảm thấy xót thương cho thầy cô vì bị… lột trần với những thái độ hằn học nhất. Rồi con trẻ sẽ nghĩ gì khi cha mẹ luôn dạy “trọng thầy mới được làm thầy” mà lại gieo vào lòng chúng những suy nghĩ xấu xa về những người đang góp công nuôi dạy chúng nên người.

Khi đã chọn cho mình nghiệp làm thầy, chắc hẳn không ai không nghĩ rằng mình được giao trọng trách trồng người cho xã hội. Dù hoàn cảnh có như thế nào thì tôi luôn tin chắc rằng nghề giáo là một nghề có lương tâm nhất. Cách đây vài ngày, khi NSND Lê Dung qua đời, báo chí đã nhắc nhiều về sự tận tâm và lòng thương học trò của cô giáo Lê Dung: cô đã đóng tiền cho những sinh viên nghèo, mở lớp dạy thêm không thu học phí tại nhà để phụ đạo cho các sinh viên có tâm huyết với nghề hát “nhạc hàn lâm”.

Vậy đó!! Thường thì người ta chỉ nhớ những cái mà mình không được cho và quên hết những gì mình đã nhận!! Đành rằng sự cho - nhận này không thể đồng đều với tất cả mọi học sinh, vì thầy cô cũng là con người, cũng sẽ yêu đến quên mình vì người này và ghét cay, ghét đắng người kia. Tại sao đòi hỏi một người trở thành hoàn hảo, mẫu mực khi chính những tiêu chuẩn đó chỉ là điều không tưởng? Và tại sao mỗi người không tự khắc phục những nhược điểm của mình để chúng không trở thành lý do khiến cho người khác ghét?

Khi tôi đang học lớp 10, thầy giáo môn Toán đã tỏ rõ thái độ phân biệt đối xử đối với những học sinh không chịu đi học thêm, và dành sự ưu đãi cho số còn lại (các bạn đã được biết trước 5/6 bài trong đề kiểm tra). Tôi nằm trong số học sinh “cứng đầu” vì quả thật tôi cảm thấy mình không có đủ thời gian để… chơi. Tôi không thích đến nhà thầy chỉ để chép bài giải, trong khi tự làm được điều đó là rất thú vị (tôi đã mày mò giải tất cả bài tập trong SGK và course của trường để không phải lo sợ những giờ giải bài tập trên lớp)!! Tuy vậy, tôi đã thường xuyên nhận điểm dưới trung bình. Không phải vì thầy cố tình chấm điểm thấp cho kết quả đúng như tác giả Phương Thủy (Vì sao phải học thêm? - PNCN 04/02/2001) dẫn chứng. Mà làm sao thầy cô có thể “đổi trắng thay đen” được khi các quy chế của Bộ Giáo dục - Đào tạo đều đề cập đến quy định chấm phúc khảo? Trong suốt một năm học, tôi hầu như không bao giờ thoải mái trong giờ kiểm tra Toán, vì thầy luôn chú ý đến nhất cử, nhất động của tôi để đánh dấu bài và trừ điểm. Sau mỗi lần như vậy, tôi tự nhủ sẽ cố gắng bình tĩnh hơn, sẽ không quay qua, quay lại hỏi hoặc trả lời bạn. Kết thúc năm học, tôi cảm thấy hài lòng với điểm tổng kết môn Toán 6.9 - một điểm số mà 9 năm trước đó, có gặp ác mộng tôi cũng không thể thấy được.

Thế nhưng, điều này đã gây một cú sốc cho phụ huynh vì “mẹ không thể hiểu con ăn hết bao nhiêu cơm gạo mà lại học hành bê bết như thế!!” (hệ quả là tôi đã phải bắt đầu đi học luyện thi từ học kỳ I năm lớp 11). Một điều dễ dàng nhận thấy: tất cả phụ huynh từng tham gia diễn đàn đều có con thuộc hàng top của trường/lớp (?) Mọi người đều đổ lỗi cho ngành giáo dục bị bệnh sính thành tích, nhưng hiếm ai nhận ra rằng “hầu như cha mẹ nào cũng thích con mình là học sinh tiên tiến, học sinh giỏi” (Có lúc phải biết thua để thắng!, Đằng Thịnh - PNCN 04/02/2001) hoặc có một thành tích xuất sắc nào đó. Tôi có hai chị bạn có con đang ở lứa tuổi đến trường. Người thứ nhất đã cho bé đi học thêm từ… mẫu giáo để có thể vào trường điểm của quận. Từ khi bắt đầu vào tiểu học đến bây giờ - sắp tốt nghiệp PTCS, lịch học của cháu khiến tôi phải kinh hãi với đủ Toán, Lý, Hóa, Văn, Ngoại ngữ, Vi tính, Nhạc,… Tôi đã góp ý với chị vì “hồi xưa em đâu có học nhiều như thế” thì nhận được lời giải thích ” hồi xưa khác! Bây giờ… cạnh tranh dữ lắm!!”(?) chẳng biết có phải tôi quá lạc hậu không, mà cho đến bây giờ cháu vẫn khỏe mạnh để đi học cả chính khóa lẫn phụ đạo tất cả các buổi của 7 ngày trong tuần. Trong khi đó, chỉ tiêu của người thứ hai đề ra cho cậu con trai “chỉ cần lên lớp.” Tâm trạng thoải mái có lẽ đã tạo nên hưng phấn học tập cho cháu nên trong suốt 4 năm, cháu đều đạt học sinh xuất sắc!? Nhưng chị lại “nhồi” con theo cách khác: cháu phải trở thành một pianist. Đối với một đứa trẻ hiếu động thì một tuần 3 buổi ngồi tập đàn quả là… tra tấn!! Trong một thời gian dài, chị đã phải than thở vì tật lười biếng, ham chơi không giống ai trong gia đình của cháu - cứ mỗi lần cô giáo dạy đàn đến là cháu nghỉ ra đủ trò để trốn học. Ai cũng đã từng là trẻ thơ, vì vậy cũng hiểu rằng đối với trẻ con thì chơi bao nhiêu cũng không đủ!!

Nhưng trẻ làm sao chơi được khi chương trình của Bộ Giáo dục - Đào tạo dày đặc như hiện nay? Tôi được biết càng ngày càng có nhiều môn học mới được đưa vào giảng dạy chính thức trong chương trình phổ cập giáo dục cho phù hợp với sự phát triển của thế giới. Và môn học nào cũng phải bắt buộc vì chắc hẳn không thầy cô nào muốn môn học do mình phụ trách bị coi là môn phụ, môn tự chọn,… Cô giáo tôi thuờng tâm sự giá mọi người đều hiểu được trong một chương trình giáo dục không có môn chính - môn phụ mà chỉ có những giáo viên dạy giỏi và giáo viên dạy kém. Công việc của thầy Nguyễn Hữu Cao (tỉnh Nam Định) là dạy chữ viết cho học sinh lớp một của trường huyện. Trước thực trạng học sinh viết chữ càng ngày càng xấu, thầy đã nghiên cứu, tổng hợp tìm ra một quy tắc chung để có thể viết chữ đẹp. Phương pháp của thầy đã được giáo viên trong trường học tập, sau đó lan ra toàn huyện, rồi hầu hết các tất cả các tỉnh phía Bắc đều biết đến phương pháp của Nhà giáo ưu tú Nguyễn Hữu Cao. Mấy chục năm theo nghề dạy học, thầy chỉ chú tâm vào việc rèn nét chữ cho các thế hệ học sinh vì “khoa học kỹ thuật khó như vậy mà còn học được thì tại sao 29 chữ cái sử dụng hàng ngày mà không thể viết đẹp được?” (Tin VTV2). Nếu mỗi thầy cô đều tâm huyết tìm tòi một phương pháp truyền đạt thật dễ hiểu như thầy Cao thì chắc chắn học sinh sẽ bớt căng thẳng; phụ huynh cũng không quá phẫn nộ với hoạt động dạy thêm - học thêm, vì dù muốn, dù không, ai cũng phải thừa nhận rằng học thêm là nhu cầu có thực của một số học sinh. Vậy tại sao phụ huynh sẵn sàng mời những gia sư sinh viên để kèm cặp con em mình, lại không thể tin tưởng những cử nhân sư phạm có kinh nghiệm giảng dạy lâu năm? Phải chăng khi chưa đạt được điều gì đó, người ta luôn phải cố gắng thể hiện khả năng của mình, còn khi đã có trong tay một chức danh chính thức thì mặc nhiên mọi người phải công nhận dù khả năng đó có thể đã bị mai một do không được đầu tư đúng mức?

Mong sao cả xã hội đừng vì những thành tích không có thực để con, cháu chúng ta có một tuổi thơ đúng nghĩa!!

Posted in Thích gì viết nấy | No Comments »

13. September 2007 by admin.

Có lẽ tôi may mắn được đi đây đi đó nhiều, tiếp thu kiến thức và cả các phương pháp giảng dạy của những giáo sư nổi tiếng trên thế giới. Nhưng chính vì vậy mà tôi cảm thấy… tội nghiệp cho giáo viên của nước nhà vì trách nhiệm “bao sân” cho sinh viên! Là… phận thầy nhưng lúc nào cũng lo không kịp chương trình cho từng học kỳ, không đủ thời gian thảo luận… trong khi sinh viên chỉ cần ung dung “mượn tập của những bạn cùng lớp, chăm chỉ đi học đầy đủ để photocopy và tham khảo.” Tuy vậy, nếu được chọn lại, tôi vẫn không quay lưng với nghề mà mình đã chọn, tôi muốn làm giảng viên và đang cố gắng trở thành một giảng viên có “phương pháp giáo dục phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học.”

Thế nhưng, đáp lại những câu hỏi của tôi, ngay cả kiến thức của những môn học trước, chỉ là những ánh mắt ngây thơ hoặc những câu đại loại như “học lâu quá rồi làm sao nhớ, cô?” (!?); thậm chí hỏi đến Hiến Pháp mà sinh viên luật còn không thể trả lời được!? Đừng vội trách cứ thầy cô mà hãy xem lại chính cách học của mình. Với kiểu học đối phó như vậy, các bạn sẽ tích lũy được bao nhiêu kiến thức và quan trọng hơn, làm cách nào để vận dụng vào công việc?

Cô bạn Bra-xin cùng lớp cao học ở Hà Lan của tôi chẳng bao giờ chép bài dù không vắng buổi học nào vì cô ấy tự nhận không có khả năng vừa nghe giảng, vừa chép bài, ngay cả những lúc thầy đọc cho chép (thậm chí khi học bằng tiếng mẹ đẻ). Điều tệ hại là cô bạn ấy không bao giờ đậu trong lần thi đầu tiên của bất kỳ môn học nào, dù cô ấy luôn mượn tập vở của nhiều bạn học (đa số là của những người bạn từ các nước nói tiếng Anh vì chúng tôi học chương trình bằng tiếng Anh) để photocopy và tham khảo. Bạn Linh Anh (TT 15-9) cho biết bạn phải mượn tập của những sinh viên cần mẫn đi học chăm chỉ để photo. Tôi ngạc nhiên với cách học… dựa dẫm đó mà bạn vẫn đạt hạng khá!?

Nếu từng ở vị trí một sinh viên nước ngoài, không được theo dõi bài giảng bằng tiếng mẹ đẻ có lẽ bạn mới thấm thía cái “được” của việc đến lớp. Cũng giống cô bạn của mình, tôi không có khả năng ghi bài ngay tại lớp (tuy tôi vẫn có một quyển vở đầy… chữ sau mỗi giờ giảng) nên tôi phải tự trang bị cho mình một máy ghi âm. Sau giờ học tôi luôn phải dành một thời gian đáng kể chép lại toàn bộ bài giảng để cuối cùng phát hiện ra chúng… y như trong giáo trình. Trung thực mà nói, kết thúc một năm học tôi vẫn chưa đủ khả năng biến cái của thầy thành của mình mà không lệ thuộc vào trợ lý đắc lực - chiếc máy ghi âm. Nhưng tôi vẫn đến lớp, thay vì chỉ cần gửi chiếc máy cho một người bạn để có thêm thời gian ở nhà đọc các tài liệu khác. Trong quá trình ngồi trên lớp nghe giảng, chúng ta tiếp thu thông tin được lần thứ nhất; thông tin được lặp lại lần thứ hai khi chúng ta ghi vào vở; thêm một tiếng đồng hồ ngồi ở nhà đọc lại vở ghi giúp chúng ta có thể nắm được nội dung cơ bản của vấn đề vừa trình bày để tiện theo dõi những nội dung sẽ được giới thiệu trong những giờ tiếp theo. Kết thúc môn học, chúng ta đã tích lũy được kiến thức một cách có hệ thống để không phải cuống cuồng học thuộc lòng với mục đích “trả nợ”, để rồi quên hết nếu lỡ thi… đậu! Thế nên đừng vội tội nghiệp cho “những sinh viên cần mẫn đi học, ghi ghi, chép chép…”. Tôi tin rằng những sinh viên giỏi mà bạn đề cập tới đều nằm trong số họ.

Tuy nhiên, không phải thầy cô nào cũng có khả năng thu hút sự quan tâm của sinh viên trọn 45 phút (và khoa học đã chứng minh hiện tượng sinh viên không tập trung 100% giờ giảng là biểu hiện tâm lý rất tự nhiên), thế nên không lấy gì làm lạ khi trong một bài báo gần đây bàn về phương pháp giảng dạy của giáo viên, một sinh viên không ngần ngại khen thầy mình giảng rất hay chỉ vì “thỉnh thoảng thầy làm cho cả lớp… cười ồ”!? Điều này không phải không có lý, vì theo các nhà tâm lý học, ngôn ngữ cử chỉ (body language) và duyên ăn nói chiếm hơn 30% hiệu quả của một giờ giảng. Vậy phải chăng chỉ cần cho một diễn viên học thuộc lòng giáo trình là chúng ta có một giáo viên? Để phân tích một nội dung trong giáo trình, giảng viên phải nghiên cứu, tổng hợp từ rất nhiều thể loại tài liệu khác nhau. Bất cứ minh họa nào, dù có thú vị bao nhiêu, nếu không hợp cảnh, hợp tình thì sẽ hóa thành… vô duyên.

Cuối cùng, có bao giờ bạn áy náy khi chỉ biết ăn những món do thầy cô dọn sẵn mà không cần tìm hiểu mình phải tự sửa soạn chúng như thế nào, đừng nói đến việc ai đó sẽ đặt bạn nấu một món mà thầy cô chưa từng cho bạn nếm thử? Buổi đầu tiên của mỗi môn học, sinh viên đều được giới thiệu những tài liệu tham khảo, vậy mà có bao nhiêu bạn chịu đọc? Các bạn viện ra đủ các lý do cho sự chểnh mảng của mình: nhiều tài liệu, chương trình quá nặng… để “buộc” thầy cô phải giới hạn đề cương ôn thi, giảm bớt danh mục tài liệu!? Và chính vì không chịu đọc trước nên trong những giờ thảo luận, trợ giảng lại phải làm nhiệm vụ “độc thoại” những đáp án cho các tình huống được nêu thay vì chỉ hướng dẫn sinh viên tự thuyết trình. Vậy làm sao các bạn có khả năng tư duy, tìm ra giải pháp cho những tình huống thực tế trong công việc mà bạn sẽ đảm nhiệm trong tương lai?

Posted in Thích gì viết nấy | No Comments »